Pandemide okuldan ve arkadaşlarından uzak kalan çocuklarda depresyon ve anksiyetenin giderek arttığını söyleyen Dr. Veysi Çeri, öğrencilerin fizikî sıhhatlerinin da olumsuz etkilendiğini kaydetti.

Türkiye’de okullar, birinci Covid-19 hadisesinin tespit edildiği Mart 2020’den beri kapalı. Okuldan ve arkadaşlarından uzak kalan öğrenciler, eğitimlerine oluşturulan online ders programlarıyla devam etti. Vakit zaman okulların açılması denense de kısa müddet sonra ikinci ve üçüncü dalgayla birlikte tekrar kapatıldı.

Yaklaşık 18 ay sonra eylül ayında okulların açılacağı açıklandı. Lakin 18 ay üzere uzun bir mühlet boyunca toplumsallaşmanın en değerli aracı olan okullardan uzak kalan öğrenciler, büyük zorluklar yaşadı. Uzmanlara nazaran çocuklar gerilim, anksiyete bozukluğu, kaygı, temas halinde bulaşma ihtimali olan virüsten ötürü vefatla karşı karşıya kalma telaşını de yaşadıkları külfetli bir süreçten geçti.

Büyük bir kesim okulların açılmasını desteklerken, birçok kişi ise hastalığın tekrar yayılabileceğini ve çocukların hayatlarının riske girebileceğini düşünüyor. Çocukların ruhsal durumunun ‘endişe verici’ bir boyuta ulaştığını, okulların da bir an evvel açılması gerektiğini savunan uzmanlar ve aileler de var. Aileler, tedbirler alınarak okulların açılması durumunda hem kendilerinin hem de çocukların rahatlayabileceğini, mesken içi gerilimin azalacağını savunuyor.

‘OKULLAR ÇOCUKLARIN FİZİKÎ GELİŞİMLERİ İÇİN YEMEK VE SU KADAR ÖNEMLİ’

Çocuk ve Genç Psikiyatristi Dr. Veysi Çeri, okulların, çocukların psikososyal ve fizikî gelişimleri için vazgeçilmez bir gereksinim olduğunu ve bu nedenle her ülkede belirli bir yaşa kadar devamlılığın mecburî tutulduğunu söyledi. Pandemi sürecinde okulların kapalı oluşunun getirdiği olumsuz ruhsal etkilenimle, çocuk ve gençler için okulların ne kadar kıymetli olduğunun bir defa daha ortaya çıktığını belirten Çeri, şunları söyledi:

“Pandemi devrinde yapılan araştırmalar çocuklarda depresyon ve anksiyetenin giderek arttığını gösteriyor. Bunun yanında artan telefon kullanımı ve hareketsizliğin çocukların biyolojik ve fizikî sıhhatlerini da olumsuz etkilediğini görüyoruz. Türkiye ve dünyada yapılan araştırmaların çocuklarda depresyon ve ankisiyetenin arttırdığını bekliyorduk. Fakat bizler depresyon ve ankisiyetenin çocukları yetişkinlere nazaran daha az etkilemesini bekliyorduk. Zira virüsün fizikî tehdidinin yaş arttıkça yükseldiğini biliyoruz. Ancak araştırmalar bunun bu türlü olmadığını, çocuk ve gençlerin ruhsal açıdan daha fazla etkilendiğini bize gösterdi. Bunun en büyük nedenlerinden biri, ana toplanma merkezi olan okulların sekteye uğraması, çocukların psikogelişimi açısından yemek ve içmek kadar değerli olan toplumsal bağlantı ve etkileşim imkanlarından yoksun kalması olduğunu düşünüyoruz. Bir öbür neden ise çocukların okula gidememesi, arkadaşlarıyla vakit geçirememesi, oyun oynayamaması, aslında gerilimli olan pandemi sürecinden daha fazla olumsuz etkilenmesini beraberinde getirdi.”

‘ÇOCUKLARIN KAYBEDECEKLERİ VAKİT VE RUHSAL SAĞLAMLIKLARI KALMADI’

Çocukların kaybedecekleri vakit ve ruhsal sağlamlıkları olmadığına dikkat çeken Çeri, şöyle devam etti: “Son vakitlerde uzmanlar okulların olabildiğince açık kalması için gerekli tedbirlerin alınması gerektiğini lisana getirmeye başladılar. Ben de okulların kesinlikle açılması gerektiğini savunuyorum. Tabi bu durum çocukları tehlikeye atacak biçimde olmamalı. Pandemi sürecinin getirmiş olduğu yeni duruma da hazırlıklı olmamız gerekiyor. Birçok okulda maalesef kâfi hijyen gereci olmadığını ve sınıfların çok kalabalık olduğunu biliyoruz. Bu durumu kesinlikle uygunlaştırmak gerekiyor. Bunun yanında kesinlikle okullarda tesirli bir havalandırma sistemi kurmak gerekiyor. Okullarda karbonmonoksit dedektörlerinin bulunması gerekiyor. Kalabalık olan sınıf mevcutlarını azaltmak çok değerli. Ülkede atanmayan birçok öğretmen var. Bu devirde hemen öğretmen atamalarının arttırılması ve sınıf mevcutlarının düşürülmesi gerekiyor. Zira çocukları bir yahut iki yıl daha okullardan uzak tutacak ne ruhsal ne eğitsel ne de kaynaklarımız var. Çocukların kaybedecekleri daha fazla vakit ve ruhsal sağlamlıkları yok.”

ÇOCUKLAR PANDEMİ PERİYODUNDA YAYINLANAN MANZARALARDAN NASIL ETKİLENDİ?

Çocuklar pandemi süreciyle birlikte hem televizyonlarda hem toplumsal medyada çok fazla olumsuz haber ve manzaralara maruz kaldı. Ebeveynler çocuklarının vefat ve şiddetin yer aldığı konuşmaları duymasını, buna emsal imgeleri görmesini engellerken, pandemi devrinde bunun önüne geçilemedi. Bu süreçte çocuklar daima anne ve babalarıyla birlikte haber programlarını izledi. “Böyle bir tablo karşısında çocukların psikolojileri nasıl etkilendi?” sorusuna Çeri, şu cevabı verdi:

“Çocuklar dünyayı anne ve babalarının algılayış üslubuna nazaran algılarlar. Çocuklar olayın travmatik, güç, gerilimli olup olmadığını anlamak için anne ve babalarının tepkilerine, reaksiyonlarına ve o durum karşısındaki tavırlarına bakar. Böylece her türlü travmatik olayın karşısında anne ve babaların olabildiğince sakin olması, durumun denetim altına olduğunu, çocuğa davranış ve tavırlarıyla hissettirmesi epeyce kıymetli. Çocukların yanında durumun denetim edilemez olduğu algısına kapılmamaları gerekiyor. Bu çocukların ruhsal bütünlüğü desteklemek ismine epeyce kıymetlidir. Burada afet haberleri ve başka olumsuz haberler olsun, çocukları uzak tutmak gerekiyor. Bırakın çocukları, yetişkinler bile bu tıp manzaralardan etkilendiğini biliyoruz.”

EBEVEYNLER NELERE DİKKAT ETMELİ?

Televizyonda maruz kaldığı imgeler sonrasında kendisinde gerilim bozukluğu gelişen birini gördüğünün altını çizen Çeri, “Normalde bu kadar ağır etkilenmenin olmamasını bekleriz. Lakin kelam konusu çocuklar olunca gördükleri imgeler, karışıklık, külfetli hal onları olumsuz etkileyebiliyor. Böylece ailelerin çocukları olabildiğince bu tıp haberlerden uzak tutması gerekiyor. Haberi hazırlayan basın yayın işçilerinin ana haber vakitlerini çocuklara da hitap ettiğini bilerek daha sorumlu, insanları daha az travmatize edecek haberlere yer vermesi değerli. Tabi haber vermeden de olmuyor ancak bu dengeyi sağlamak gerekiyor. Ailelerin de çocuklara her türlü afet ve problemli olaylar olduğunda çocuklarıyla rahatça konuşabilmeleri gerekiyor. Öncelikle çocuklara durumla ilgili ne düşündüklerini sorarak başlamaları gerekiyor. Mesela haberde gördüğü bir afet olayını çocuklara ‘Sen ne düşünüyorsun bu yangın hakkında?’ diye sorarak çocuğun o durum hakkındaki zihninde ne çeşit kanılar olduğunu, neler hissettiğini anlamaya çalışmalı. Onları elde ettikten sonra varsa çocuğun olaya dair yanlış inanışları, bunları doğrularıyla düzeltip rahat hissetmesi için güvece vermesi, yanında olduğunu hissettirmesi ve her vakit hislerini anne ve baba ile paylaşabileceğini göstermesi gerekiyor. Burada yapılabilecek yanılgı, ‘Korkma, bir şey yok, bir şey olmaz’ üzere şeyler söylemek. Zira çocuk orada bir şey olduğunu, anne ve babanın kaygılandığını, insanların bu sorunu çözmek için seferber olduğunu görüyor. Gördüğü ile sizden duyduğu ortasında bir farklılık olduğunu görünce daha çok kaygılanır” diye konuştu.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir